E-TİCARET HUKUKUNDA TEMEL HUSUSLAR

26 Mart 2020

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 05.11.2014 tarih 29166 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış ve 01.05.2015 yılında yürürlüğe girmiştir.


                                                                                                                                                            

 

Elektronik ticaret (E-ticaret) temel olarak perakende ticaretin elektronik ortama taşınması suretiyle mal veya hizmetlerin satışını kapsamaktadır. Türkiye elektronik ticaret alanında gelişmekte olan ülkeler listesinde ön sıralarda yer almaktadır. Nitekim bu yükseliş göz önüne alınmış ve temel düzenleme olan 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 05.11.2014 tarih 29166 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış ve 01.05.2015 yılında yürürlüğe girmiştir.

E-ticarette uygulanan kanunlar/yönetmelikler nelerdir?

Elektronik ticaretin uygulaması üreticiden tüketiciye (B2C), üreticiden üreticiye (B2B), üreticiden kamu idaresine (B2G) veya tüketiciden kamu idaresine (C2G) olacak şekilde farklı görünüşlerde karşımıza çıkabilmektedir. Bununla birlikte teknolojinin gelişmesine paralel olarak elektronik ticaret alanındaki düzenlemelerde de farklı düzenlemelere yer verilmektedir. Bu kapsamda elektronik ticaret ve uygulamalarına ilişkin düzenlemeler farklı temel mevzuatlara da sirayet edebilmektedir.

Temel elektronik ticaret yasası 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’dur. Diğer yandan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun da uygulanabildiği ölçüde elektronik ticaret işlemlerine uygulanmaktadır. Temel düzenlemelerin yanında ayrıca 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun da elektronik ortamlarda gerçekleştirilen faaliyetlerin denetimi ve düzenlenmesini amaçlayan temel bir düzenlemedir. Son olarak 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu da elektronik ticaret işlemleri bakımından önem arz etmektedir. Kanunlara dayalı olarak çıkarılan ikincil düzenlemeler bakımından ise Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik, Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik, Ticari Reklam Ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi ve Bildirim Yükümlülükleri Hakkında Tebliğ, Elektronik Ticarette Güven Damgası Hakkında Tebliğ ve somut olayın özelliğine göre diğer mevzuatlar da elektronik ticaret işlemleri alanında uygulama alanı bulmaktadır.

Hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı kimdir?

6563 sayılı Kanun ile aracı hizmet sağlayıcı başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamını sağlayan gerçek ve tüzel kişi, hizmet sağlayıcı ise elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek ya da tüzel kişi olarak tanımlanmıştır.

Elektronik ticaretin aktörleri olarak tanımlanan aracı hizmet sağlayıcılar en basit tanımı ile pazaryeri iş modelini oluşturmakta ve faaliyetlerini gerçekleştirmekte, hizmet sağlayıcılar ise aracı hizmet sağlayıcıların oluşturduğu platform üzerinden ürün veya hizmetlerini tüketiciye sunmaktadır.

E-ticaret sözleşmesi nedir?

E-ticaret kısaca geleneksel ticaretin web ortamında veya mobil olarak yapılması anlamına gelmektedir. Buradan hareketle elektronik ticaret ve elektronik sözleşme kavramlarının birbiri ile benzerliklerinin mevcut olduğu ancak her ikisinin de farklı kavramlar olduğunu belirtmek gerekmektedir. Nitekim elektronik ticaret, elektronik ortamda gerçekleştirilen tüm ticari işlemleri ifade eden daha genel ve kapsamlı bir kavram iken; elektronik sözleşmeler bu işlemelerden sadece sözleşme niteliğinde olanları ifade eden daha dar bir kavramdır. Telefon, faks, televizyon, bilgisayar gibi elektronik iletişim araçları aracılığıyla kurulan sözleşmeler, elektronik sözleşmeler olarak adlandırılmaktadır. Günümüzde başta satış sözleşmeleri olmakla üzere, birçok sözleşme bu yöntemle kurulmaktadır.

Elektronik ticaretin uygulamaları hakkında paylaştığımız bilgiler doğrultusunda elektronik ticaret birçok faklı yöntemlerde sağlanabilmektedir. B2B satışlarda iki farklı işletme arasında elektronik ticaret gerçekleşmekte ve taraflar arasında elektronik sözleşme kurulmaktadır. Böylece taraflar arasında ticari faaliyet temelde satış sözleşmesi/ticari sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilmektedir. Bu anlamda e-ticaret sözleşmeleri e-ticaretin uygulama alanlarına göre farklılık göstermektedir.

E-ticaret sözleşmesi ve mesafeli sözleşme arasındaki fark nedir?

Uygulamaya baktığımızda e-ticaret sözleşmelerinin mesafeli sözleşme ile aynı anlamda kullanıldığı, elektronik ortamda gerçekleştirilen ticari işlemlerin mesafeli sözleşme kurulması suretiyle uygulandığı görülmektedir. Ancak e-ticaret sözleşmeleri sözleşme taraflarına göre değişkenlik gösterebilmekte ve sözleşmenin türüne göre yasal düzenlemeler uygulama alanı bulmaktadır.

Mesafeli sözleşme ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçları kullanılarak kurulan sözleşmeler olarak tanımlanmıştır. Bu tanım çerçevesinde bir sözleşmenin mesafeli sözleşme olabilmesi için; taraflardan birinin tüketici, diğer tarafın satıcı veya sağlayıcı olması, tarafların fiziksel olarak karşı karşıya gelmemesi, sözleşmenin müzakare aşaması dahil uzaktan iletişim aracı kullanılarak kurulması ve mal veya hizmetin uzaktan pazarlanmasına ilişkin bir sistemin varlığı gerekmektedir.

E-ticaret kanunundaki denetim ve cezalar nelerdir?

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişilere birçok yükümlülük getirilmiştir. Kanun kapsamında yer alan düzenlemelere aykırı davranılması halinde idari para cezalarının uygulanması öngörülmüştür. Kanun kapsamında öngörülen yükümlülüklere aykırı hareket eden hizmet sağlayıcılar ve aracı hizmet sağlayıcılar için uygulanabilecek idari para cezaları ise aşağıdaki şekildedir

  1. Kanun’un 3 üncü maddesi ile düzenlenen bilgi verme yükümlülüğüne aykırı hareket edilmesi halinde bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar,
  2. Kanun’un 4 üncü maddesinde yer alan siparişe ilişkin esaslara uygun şekilde faaliyette bulunulmaması halinde bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar,
  3. Kanun’un 6 ncı maddesi kapsamında alıcıdan onay alınmaksızın ticari ileti gönderilmesi halinde bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar, (Ayrıca bir defada birden fazla kimseye onay alınmaksızın ticari ileti gönderilmesi halinde belirlenen idari para cezasının on katı kadar artırılmış şekilde uygulanmaktadır.)
  4. Gönderilecek ticari iletinin alıcıdan alınan onaya uygun olmaması halinde bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar,
  5. Kanun’un 4/1 maddesinin (b) bendi uyarınca alıcının siparişinin alınması akabinde siparişin elektronik iletişim aracıyla teyit edilmemesi ve 4/2 maddesi uyarınca siparişin tamamlanmasından önce veri giriş hatalarının belirlenebilmesi veya düzeltilebilmesi için uygun teknik araçlarının sunulmaması durumunda bin Türk lirasından on bin Türk lirasına kadar,
  6. Kanun’un 5/1 maddesinin (a) bendi uyarına ticari iletişimi gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişinin açıkça belirlenmesini sağlayan bilgilerin sunulmaması halinde bin Türk lirasından on bin Türk lirasına kadar,
  7. Kanun’un 7 inci maddesi kapsamında gönderilecek ticari ileti içeriğinde hizmet sağlayıcının tanımlanmasını sağlayacak bilgilerin yer almaması veya ticari iletinin konusu, amacı veya kimin adına yapıldığına dair bilgilerin yer almaması durumunda bin Türk lirasından on bin Türk lirasına kadar,
  8. Kanun’un 5/1 maddesinin (b) bendi uyarınca indirim ve hediye gibi promosyonlar ile promosyon amaçlı yarışmalar veya oyunlar hakkında açıkça bilgilendirme yapılmaması veya bunlardan faydalanma koşulları hakkında yeterli bilgi paylaşımı yapılmaması hallerinde iki bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar,
  9. Ticari ileti içeriğinde alıcıya tanınacak reddetme hakkı kapsamında ve Kanun’un 8/2 ve 8/3 maddeleri uyarınca ret bildiriminin kolay ve ücretsiz olarak sağlanmaması ve buna ilişkin ticari ileti içeriğinde bilgilendirmeye yer verilmemesi ve ret bildiriminin ulaşmasını müteakip 3 iş günü içerisinde talebin yerine getirilmemesi halinde iki bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar,
  10. Kanun’un 11 inci maddesi kapsamında Ticaret Bakanlığı tarafından yapılacak denetimler esnasında talep edilen bilgi ve belgelerin sunulmaması veya eksik olarak sunulması veya taleplerin yerine getirilmemesi halinde iki bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar
  11. Kanun’un 11/3 maddesi kapsamında kurulmuş olan Elektronik Ticaret Bilgi Sistemine (ETBİS) süresinde kayıt ve bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde beş bin Türk lirasından yirmi bin Türk lirasına kadar,

İdari para cezaları uygulanmaktadır. Mevcut düzenlemede yer alan idari para cezaları her yıl Bakanlıkça belirlenen tariflere doğrultusunda artırılmakta ve uygulanmaktadır.

Aracı hizmet sağlayıcılar ve hizmet sağlayıcılar açısında 6563 sayılı Kanun ile düzenlenen idari para cezaları yukarıda yer aldığı şekilde olmakla birlikte 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından da çeşitli yaptırımlar gündeme gelebilmektedir.

AV. ALARA YILMAZ